282 kez görüntülendi.

Son Osmanlı Âlimi: İmam Kevserî

*Bu yazının gayesi Muhammed Zâhid el-Kevserî’nin yalnızca hayat hikayesine ışık tutmak ve okuru sathî düzeyde malumat sahibi kıldıktan sonra hakkında araştırma yapmaya sevk etmektir. Umarız ki eserlerini, fikirlerini ve tesirlerini de kapsayacak bir çalışmayla böylesi müstesna bir zatı tasvir etmenin ancak tez ve kitaplarda mümkün olabileceği okuyucu indinde de müsellemdir Kırım’ın Müslüman milletleri, her ne […]

Şeyhülislâm Musa Kâzım Efendi

II. Abdülhamid döneminde Tercüman-ı Hakikat, II. Meşrutiyet sonrasında ise Sırat-ı Müstakim dergilerinde yayınladığı dinî, siyasî ve toplumsal yazılarıyla Osmanlı uleması içinde modernist kimliğiyle ön plana çıkan Musa Kâzım Efendi, 1858 yılında Erzurum Tortum’da dünyaya geldi. İlk öğrenimini burada tamamladıktan sonra Balıkesir’e, dedesi Nureddin Efendi’nin yanına, İslamî ilimler tahsili için gitti. Daha sonra İstanbul’da Kazasker Eşref […]

Osmanlı’nın Kudüs’teki Yardım Eli: Haseki Sultan İmareti

Osmanlı hakim olduğu topraklar, izlediği siyaset farklı coğrafyalara, dinlere, dillere, ırklara kucak açması ve inşa ettiği medeniyet ile dünyaya bir örnek teşkil etmiştir. Osmanlı medeniyetinin barındırdığı en önemli unsurlardan birisi vakıf kültürüdür. Bu kültür o derece gelişmiş ve kapsamlı hale gelmiştir ki; padişahlar, valide sultanlar, paşalar halkın sıkıntısını çözecek, insanlara merhametiyle umut olacak, şehri ihya […]

Osmanlı Orta Doğu Stratejisinin Bir İzdüşümü: Selahaddin Eyyûbî Külliye-i İslamiyesi

Osmanlı Devleti’nin Kudüs hâkimiyeti 1516 yılında Yavuz Sultan Selim’in Mısır seferi neticesinde başlamış; İngilizlerin 1917’deki işgali ile son bulmuştur. Osmanlı’nın Kudüs’teki dört yüz yıllık mevcudiyeti, tavsif edilemez barış ve huzur ortamını da beraberinde getirmiştir. Devletin “millet sistemi”ni esas alan ve toplumun birliğini, beraberliğini önceleyen politikası müreffeh ortamın devamlılığını sağlamıştır. XIX. yüzyıla gelindiğinde Osmanlı’nın bir arada […]

Fıkıhtan Faşizme

Modernleşme olgusunun Osmanlı’da belirgin hâle gelmesi kabaca 18. yüzyılın sonlarına tekabül etmektedir. Esasında Batı’yı çeşitli açılardan model alan modernleşme çabalarını daha erken tarihlere kadar götürmek mümkün olsa da bu dönemdeki çabalar alan ve kapsam olarak sınırlıdır. Ayrıca bunların klasik ıslahat çabaları içinde konumlandırılmaları da mümkündür. 18. yüzyılın sonlarından itibaren III. Selim ve sonrasında II. Mahmut […]

Adalet Dairesi Teorisi

Adalet dairesi teorisi; nüvelerine Sümerlerde rastladığımız ve tarih içerisinde Hint-İran gibi kadim doğu medeniyetlerinin bilgi birikiminden damıtılarak Osmanlı’ya kadar gelen, din-devlet-toplum ilişkilerini siyaset felsefesi ve yönetim anlayışı bağlamında, adalet ekseninde ele alan düşünsel bir faaliyettir. Adalet Nedir? Adalet dairesi teorisine girmeden önce doğu medeniyetlerinde ve özellikle de Osmanlı’da devlet yönetim anlayışının üzerine bina edildiği, adalet […]

Müslüman Bir Toplum Örneği Olarak 17-18. yy Osmanlı Sosyal Hayatında Kadın

Osmanlı Hukuk Çalışmalarında Kadın “Osmanlı’da kadın” başlıklı çalışmalar 1970’li yıllarda Jennings, Haim Berger, Abraham Marcus, Afif Marsot, Suraiya Faroqhi gibi isimlerle başlayıp gelişimini sağlamıştır.[1]Osmanlı’da kadın çalışmaları yapılırken kullanılan temel kaynaklar kadı kayıtlarıdır. Kadı kayıtları, bu hususta bizlere kadının ne amaçla mahkemeye başvurduğunu, hukuktan yararlanıp yararlanmadığını, hukukun lehine işleyip işlemediğini verirken başvurdukları problemler; dolaylı olarak günlük […]

Osmanlı Ulemasında Kahve Meselesi: İtidal Sanatı ve Katip Çelebi Örneği

Kahve, anavatanı Yemen’den çıktığından bu yana İslam alimleri nezdinde oldukça tartışmaya yol açmıştır. Bu tartışma ortamından Osmanlı uleması da geri durmamış ve kahve kullanımının keyfiyeti ile alakalı fetvalar verilmiştir. Dönemin meşhur alimlerinden Şeyhülislam Ebussuud Efendi, Bostanzâde Mehmet Efendi ve Katip Çelebi’nin görüşleri ise bilhassa izledikleri yollar bakımından incelenmiştir. Bu bağlamda bahsi geçen üç alimin görüşleri, […]