48 kez görüntülendi.

Halef b. Ahmed eş-Şâtıbî

Ḳāsım b. Fīrruh  b. Ḫalef b. Aḥmed er-Ruʿaynī el-Endelusī eş-Şāṭıbī 538/1143 yılında Şāṭıbe’de a‘ma olarak doğmuştur.    Şāfiʿī mezhebine mensuptur.  Ancak İbn Ferḥūn (799/1397) onu Mālikī alimleri içeren ed-Dībācu’l-muẕheb adlı tabakat eserinde zikretmiştir.  Ḳasṭallānī (ö. 923/1517) bu durumu değerlendirmiş, Şāṭıbī’nin ilk olarak Mālikī mezhebini benimsediğini fakat daha sonra Şāfiʿī mezhebini tercih etmiş olabileceğini ifade etmiştir.  […]

Camide Kadının Ne İşi Var?

Camide kadının ne işi mi var? Durun hikayeme başından başlayayım. İmam bir baba ile Kuran kursu hocası bir annenin kızıyım. Çocukluğum cami lojmanlarında geçti. Caminin anahtarı evin giriş kapısının arkasındaki anahtarlıkta asılı dururdu. Kış akşamları o anahtara bakıp kardeşlerimle birlikte annemi nasıl ikna edeceğimizi düşündüğümüzü hatırlıyorum. Çünkü biz hoca hanımın çocukları ve komşumuz olan imamın […]

Epistemolojik Bakış Açıları | İnfografik

Alaaddin Şahin1994 yılında İstanbul/Fatih’te doğdu. İlk ve ortaokulunu Üsküdar/Selimiye’de tamamladı. Ortaokulun ardından Kadıköy Anadolu İmam-Hatip Lisesine devam etti. Lise mezuniyeti sonrasında Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesini kazandı ve 2018 yılında mezun oldu. Şu an aynı üniversitede Din Sosyolojisi alanında yüksek lisans yapmakta ve İSAM (İslâm Araştırmaları Merkezi) bünyesinde bulunan elektronik yayın koordinatörlüğünde görevini sürdürmektedir.

Şeyhü’l-Müerrihîn: Ebu Ca’fer Muhammed B. Cerir B. Yezid El-Amuli Et-Taberi

İslam tarih yazıcılığının önemli simalarından olan Taberî’nin, 224/839 yılının sonunda 225/ 839 yılı başında Taberistan’ın Âmul bölgesinde doğduğu kaynaklarda belirtilmektedir. Orta halli bir aileye mensup olan Taberî’ nin doğumu, ailesinin Herat ırmağı yakınlarındaki evinde gerçekleşmiştir. Âmul’de doğması hasebiyle “Âmulî”, Taberistanlı olması hasebiyle de “Taberî” nisbeleriyle bilinmektedir. Bunlara ek olarak uzun bir süre Bağdat’ta ikamet etmesi […]

Müslümanlarda Coğrafya Yazıcılığı

Grekçe’de “yeryüzünü anlatan yazı” anlamına gelen coğrafya kelimesi Müslüman coğrafyacılar içerisinde “cûğrâfiyâ, sûretu’l-arz ve kut’ul-arz (yeryüzünün araştırılması)” şekillerinde Arapçalaştırılarak kullanılmıştır. Örneğin Muhammed b. Ebû Bekir ez-Zührî ve İbn Saîd el-Mağribî “cûğrâfiyâ” kelimesini kullanırken el-Hârizmî “sûretu’l-arz”, el-Mes‘ûdî ise “kut’ul-arz” kelimesini kullanmıştır. Coğrafya sadece bir alanda incelenmemiş; astronomi, kozmografya, felsefe, matematik, tasviri coğrafya gibi konular içerisinde dağınık […]

Tasavvuf Nedir? | Kitap İnceleme

Martin Lings, What is Sufism?, (Tasavvuf Nedir?) çev. Semih Ceyhan, İstanbul: Nefes Yayınları, 2017, 222 sayfa. Tasavvuf disiplinini gerek terminolojisi gerekse doktrinel anlamda teşekkül süreci itibariyle konu edinen eserlerin geniş bir literatür oluşturduğu bilinmektedir. Oluşan bu telif kültürünün tıpkı diğer bütün disiplinlerde olduğu gibi klasik-modern şeklinde ikili bir tasnife tabi tutulması kaçınılmazdır. Modern dönemde telif […]

“Sizi Rahatsız Etmeye Geldim!” | Ali Şeriati

Ali Şeriati, Cemil Meriç’in 1979’da kaleme aldığı “Göller Bölgesinde Bir Ada” başlıklı köşe yazısıyla ülkemizde tanınmaya başladı. Kitapları, 1980’li yıllarda ülkemizdeki Müslüman okura coşkulu bir İslam Tarihi okumasının imkânını gösterdi ve ilgiyle karşılandı. Hakkında çok sayıda yazı ve kitap kaleme alındı, konferanslar ve sempozyumlar düzenlendi. Bazen “düşünce ve eylem insanı” olarak, bazen de “Müslüman ütopist” […]

Sarıklı İhtilalci: Ali Suâvi

Ali Suâvi, İstanbul’lu bir kadın ile Viranşehir’li ümmî bir adamın oğlu olarak Tanzimat Fermanı’nın ilan edildiği 1839 yılının Ağustos ayında, İstanbul’un Cerrahpaşa semtinde dünyaya geldi. Babası Hüseyin Ağa haksızlık ve adaletsizlik karşısında tahammülü olmayan, asi bir tipti ve kendisini tanıyanlar da bunun bilincindeydi. Hatta Suâvi’nin babası hakkında söylediği şu söz onun ne kadar fevrî bir […]

İlk Şeyhülislam: Molla Fenârî

Molla Fenârî Osmanlı Devleti’nin ilk Şeyhülislâmıdır. Aklî ve naklî ilimlerin çoğunda kaleme almış olduğu eserler ile döneminin en büyük âlimi olarak kabul edilmiş, Osmanlı Devleti’nin kuruluş devrinde medreselerde okutulacak eserleri ve fikirleriyle tarihteki yerini almıştır. Fahreddin Râzî’den gelen icâzetnâme geleneğini Osmanlı ilmîyesine taşımakla birlikte, İbnü’l-Arabî geleneğindeki vahdet-i vücûd anlayışını benimseyerek hem ilmî birikimi hem de […]

Secdede Vuslata Eren Hayat: Babanzâde Ahmet Nâim Efendi

Mustafa Zihni Paşa (1850-1929) ve İclâl Hanım’ın (v. 1953) mahdumu, din bilgini, fikir adamı, Dâru’l-Funûn felsefe grubu hocası ve mütercim Babanzâde Ahmet Nâim Efendi babasının görevi sırasında 1873 yılında Bağdat’ta doğmuştur. Bağdat’ta Mekteb-i İbtidaî ve Rüştiyesini bitirdikten sonra İstanbul’a geldi. Burada Galatasaray Sultanisi (1891) ve Mülkiye Mektebi’nden yüksek bir dereceyi ifade eden “aliyyülâlâ” derecesiyle 1894 […]

Bir Münekkit Âlim: İmam Birgivî

Medreselerde okutulan meşhur nahiv kitaplarıyla ve zamanındaki bazı olayları eleştirmesi ile bilinen bu alimin asıl adı Takıyyüddin Mehmet olup 929/1523 tarihinde Balıkesir’deki bir köyde dünyaya gelmiştir. Babası Pir Ali Bey ilmi ve takvası ile tanınan bir alimdi. Kendisi de ilk eğitimini ondan aldı. Daha sonra İstanbul’a gidip Küçük Şemseddin Efendi, Ahizade Mehmet Muhiddin Efendi ve […]

Örnek Bir Müslüman: Muhammed Hamîdullah

İlahiyat lisans yıllarında öğrencilerin elinin altında her daim bulunan, siyer dersinin başucu kitaplarından birisidir İslâm Peygamberi adlı eser.  Bu kitap sayesinde benim de kendisini tanıdığım Muhammed Hamîdullah, çok yönlü, hayatını ilme adamış, zaman zayiatı yapmaktan korkan ve Allah’ın kendisine bahşettiği nimetleri O’nun rızası doğrultusunda kullanmayı kendine düstur edinmiş bir âlim olmasıyla Müslümanlar için bir örneklik […]

Portre | Muallim, Şair, Yazar, Hatip: Abdullah Mahir İz

”Kıl beşi, tut kardeşi, ye helal aşı, yap doğru her işi, bil sorumlu her kişi, ol hayırlı eşi, kurtar başı.”  Abdullah Mahir İz “marmarailahiyat.com” yazı davetini görüp yazı yazmaya karar kılınca dimağımdan pek çok kıymetli şahsiyet geçti. Hangisi olmalı derken hafızamda yakın tarihte hayatını dinleyip etkilendiğim, bizim fakültemizde hocalık yapmış ve bununla kalmayıp fakültemizin caddesine […]

Kelâm’da Tümdengelimsel Bir Metod: “İstidlâl bi’ş-Şâhid ale’l-Gâîb”

Mu’tezile kelâmcıları tarafından geliştirilen ve daha sonraki süreçte hem Eş’arî hem de Mâturîdî kelâmında bilgi edinme yöntemi olarak kullanılan Kıyâsü’l-gāib ale’ş-şâhid, “bilinmeyen veya duyuların ötesinde bulunan bir şeyin bilinen yahut duyularla algılanan bir şeye kıyas edilmesi” şeklinde tanımlanmaktadır.[1] Bu çalışmada söz konusu metodun kelâm ilminde hangi alanlarda kullanıldığı, kullanımı esnasında gözetilmesi gereken hususiyetlerin neler olduğu […]

İslam Tarihi Kaynakları

* Bu yazı Ramazan Şeşen’in Müslümanlarda Tarih-Coğrafya Yazıcılığı isimli eserinden özetle hazırlanmıştır. Tarih; İbnü’n-Nedîm’in Kitâbü’l-Fihrist’i, Ca’fer et-Tûsî’nin Fihristü Kütübi’ş-Ş’ia’sı, Taşköprizâde’nin Miftâhu’s-saâde’si ve Kâtip Çelebi’nin Keşfü’z-zunûn’unda müstakil bir ilim olarak ifade edilmiştir. Ancak bu eserler diğer ilimleri de kapsayan genel bir mahiyet taşımaktadır. Bu anlamda Muhyiddin el-Kâfiyeci’nin el-Muhtasar fi ilmi’t-târîh’i, Sehâvî’nin Kitâbu’l-İ‘lân bit’t-tevbîh li men zenne’t-târih’i ve […]

Tanrı’nın Kuraltanımaz Kulları

Zühtten Marjinal Kulluğun Doğuşuna: Melâmet & Kalenderîye, Haydâriye İslam’ın ilk iki asrındaki zühd hareketleri kemâle erip tasavvuf artık ciddi manada zuhûr ettiğinde başlıca iki ekol ön plana çıktı.* Bunlardan ilki daha çok tevhid ve marifet gibi konuları işleyen ve zühd döneminin havf odaklı dindarlık anlayışını daha yeni yeni recâ ile dengelemeye çalışan Bağdat ekolü iken; […]

“Mahmud Derviş / Rahmet Kurşunu” | Arapça Metin Tercümeleri 15

أغار من الحصان  فإذا انكسرتْ ساقُه وأحسَّ بإهانَةِ العَجزِ عن الكَرِّ والفَرِّ في الرِيح .عَالجُوهُ بِرصاصةِ الرَّحمة  ,وأنا إذا انكسرَ شيءٌ فيّ  ,جسديٌّ أو معنويّ  ,أُوصِي بِالبحْثِ عن قاتلٍ ماهر  .حتى لو كان من أعدائي .سأدْفَعُ له أجرةً وثمنَ الرصاصة .سأقبِّل يدَه والمُسدَّس  ,وإذا كنتُ قادراً على الكتابة , مدحتُه بقصيدةٍ عَصْمَاء  !يختارُ هو وَزْنَها والقافيَة […]

Bilgi, Bilim ve Varlık: Taşköprülüzâde

İLEM Yayınları’ndan çıkan ve toplam 15 makaleden müteşekkil olan Taşköprülüzâde’de Bilgi, Bilim ve Varlık kitabı, 2016 senesinde İstanbul’da düzenlenen “Uluslararası Taşköprülüzâde Sempozyumu” ile “Taşköprülüzâde Projesi” neticesi ve kapsamında sempozyumda sunulan tebliğlerin genişletilmesi ve yeni makalelerin eklenmesiyle ortaya çıkmıştır. Editörlüğünü Medeniyet Üniversitesi Felsefe Bölümü hocalarından İhsan Fazlıoğlu ve İbrahim Halil Üçer’in üstlendiği Taşköprülüzâde’de Bilgi, Bilim ve […]

Özgür Olmayan Bir “Ben” Tasavvurundan Özgür “Ben”in İnşasına

Belirli bir varlık sahnesine gözlerini açan bir varlık olduğum için aslında “ben” diye işaret ettiğim kişi geçmiş yaşantımın toplamından ibaret. Beni inşa eden bir sürecin, zorunlu bir sonucuyum da denilebilir. Tabii bu “geçmiş yaşantı”dan kastın doğumumla sınırlı bir geçmiş olmadığını belirtmekte fayda var. Buradaki “geçmiş yaşantı”dan kasıt, ilk insandan şu ana dek süregelen bir sürecin […]

Harikulade Yolculuklar

Yol, insanın rahatını kaçırır. Hedefin varlığını gerektirir. İçsel bir düşünce hâsıl eder. Aklın daha dinç olmasını sağlar. Yani bir insan için yolculuğun hem ruhî hem bedenî tarafı vardır. Bu çift taraflılığın yalnızca 21. yüzyılda yaşayan bizler için olduğunu düşünmeyin. Aksi takdirde bir yanılgıya kapılmış olursunuz. Yolculuk dediğimiz mefhumun bu durumu, insanlığın ortak bir özelliğidir. Hatta […]