42 kez görüntülendi.

Kelâm’da Tümdengelimsel Bir Metod: “İstidlâl bi’ş-Şâhid ale’l-Gâîb”

Mu’tezile kelâmcıları tarafından geliştirilen ve daha sonraki süreçte hem Eş’arî hem de Mâturîdî kelâmında bilgi edinme yöntemi olarak kullanılan Kıyâsü’l-gāib ale’ş-şâhid, “bilinmeyen veya duyuların ötesinde bulunan bir şeyin bilinen yahut duyularla algılanan bir şeye kıyas edilmesi” şeklinde tanımlanmaktadır.[1] Bu çalışmada söz konusu metodun kelâm ilminde hangi alanlarda kullanıldığı, kullanımı esnasında gözetilmesi gereken hususiyetlerin neler olduğu […]

İslam Tarihi Kaynakları

* Bu yazı Ramazan Şeşen’in Müslümanlarda Tarih-Coğrafya Yazıcılığı isimli eserinden özetle hazırlanmıştır. Tarih; İbnü’n-Nedîm’in Kitâbü’l-Fihrist’i, Ca’fer et-Tûsî’nin Fihristü Kütübi’ş-Ş’ia’sı, Taşköprizâde’nin Miftâhu’s-saâde’si ve Kâtip Çelebi’nin Keşfü’z-zunûn’unda müstakil bir ilim olarak ifade edilmiştir. Ancak bu eserler diğer ilimleri de kapsayan genel bir mahiyet taşımaktadır. Bu anlamda Muhyiddin el-Kâfiyeci’nin el-Muhtasar fi ilmi’t-târîh’i, Sehâvî’nin Kitâbu’l-İ‘lân bit’t-tevbîh li men zenne’t-târih’i ve […]

Tanrı’nın Kuraltanımaz Kulları

Zühtten Marjinal Kulluğun Doğuşuna: Melâmet & Kalenderîye, Haydâriye İslam’ın ilk iki asrındaki zühd hareketleri kemâle erip tasavvuf artık ciddi manada zuhûr ettiğinde başlıca iki ekol ön plana çıktı.* Bunlardan ilki daha çok tevhid ve marifet gibi konuları işleyen ve zühd döneminin havf odaklı dindarlık anlayışını daha yeni yeni recâ ile dengelemeye çalışan Bağdat ekolü iken; […]

“Mahmud Derviş / Rahmet Kurşunu” | Arapça Metin Tercümeleri 15

أغار من الحصان  فإذا انكسرتْ ساقُه وأحسَّ بإهانَةِ العَجزِ عن الكَرِّ والفَرِّ في الرِيح .عَالجُوهُ بِرصاصةِ الرَّحمة  ,وأنا إذا انكسرَ شيءٌ فيّ  ,جسديٌّ أو معنويّ  ,أُوصِي بِالبحْثِ عن قاتلٍ ماهر  .حتى لو كان من أعدائي .سأدْفَعُ له أجرةً وثمنَ الرصاصة .سأقبِّل يدَه والمُسدَّس  ,وإذا كنتُ قادراً على الكتابة , مدحتُه بقصيدةٍ عَصْمَاء  !يختارُ هو وَزْنَها والقافيَة […]

Bilgi, Bilim ve Varlık: Taşköprülüzâde

İLEM Yayınları’ndan çıkan ve toplam 15 makaleden müteşekkil olan Taşköprülüzâde’de Bilgi, Bilim ve Varlık kitabı, 2016 senesinde İstanbul’da düzenlenen “Uluslararası Taşköprülüzâde Sempozyumu” ile “Taşköprülüzâde Projesi” neticesi ve kapsamında sempozyumda sunulan tebliğlerin genişletilmesi ve yeni makalelerin eklenmesiyle ortaya çıkmıştır. Editörlüğünü Medeniyet Üniversitesi Felsefe Bölümü hocalarından İhsan Fazlıoğlu ve İbrahim Halil Üçer’in üstlendiği Taşköprülüzâde’de Bilgi, Bilim ve […]

Özgür Olmayan Bir “Ben” Tasavvurundan Özgür “Ben”in İnşasına

Belirli bir varlık sahnesine gözlerini açan bir varlık olduğum için aslında “ben” diye işaret ettiğim kişi geçmiş yaşantımın toplamından ibaret. Beni inşa eden bir sürecin, zorunlu bir sonucuyum da denilebilir. Tabii bu “geçmiş yaşantı”dan kastın doğumumla sınırlı bir geçmiş olmadığını belirtmekte fayda var. Buradaki “geçmiş yaşantı”dan kasıt, ilk insandan şu ana dek süregelen bir sürecin […]

Harikulade Yolculuklar

Yol, insanın rahatını kaçırır. Hedefin varlığını gerektirir. İçsel bir düşünce hâsıl eder. Aklın daha dinç olmasını sağlar. Yani bir insan için yolculuğun hem ruhî hem bedenî tarafı vardır. Bu çift taraflılığın yalnızca 21. yüzyılda yaşayan bizler için olduğunu düşünmeyin. Aksi takdirde bir yanılgıya kapılmış olursunuz. Yolculuk dediğimiz mefhumun bu durumu, insanlığın ortak bir özelliğidir. Hatta […]

Bir Metaetik Tartışma Örneği Olarak Vücûh Teorisi

İslam düşünce geleneğinde bir metaetik tartışma olarak “ahlakın kaynağı nedir?” sorusu farklı temellendirmelere tanıklık etmiştir. Kelam geleneği göz önüne alındığında iyilik ve kötülük bilgisinin kaynağına dair tartışmalarda iki genel tavır sergilenir. Bu iki genel tavra geçmeden önce iyi ve kötünün bu tartışmalarda hangi anlamda kullanıldığına değinmek gereklidir. İyi ve kötü birden fazla anlama tekabül eder. […]

Bu Neden Bir Pipo Değildir?

Her şey Platon’un o meşhur Kratylos diyaloğunu kaleme almasıyla başlamadı elbette ya da Magritte’in imgelerin ihanetini fark edişinden sonra başlamadı. Daha önce de tartışılan bir şeydi “adlar”. Platon’dan Magritte’e kadar çok farklı şekillerde tartışılmıştı. İnsanın asırlardır tartıştığı “adlar” nasıl bir sorunu teşkil etmektedir? Belki kutsal metinlerin bu konuda bize söyleyeceği şeyler vardır. Öncelikle “adlar sorunu”nu […]

Arz Yöntemi Özelinde Hanefî Hadis Anlayışının Teşekkülü | Kitap İnceleme

Arz Yöntemi Özelinde Hanefî Hadis Anlayışının Teşekkülü Mehmet Özşenel, İFAV Yayınları, İstanbul, 2018, 120 s. Dinin temel iki kaynağından biri Peygamberimizin sünnetidir. Sünnet ise esas itibariyle bize hadisler, yani gerek şifâhi gerekse yazılı olarak nesilden nesile intikal eden haberler vasıtasıyla ulaşmıştır. Dolayısıyla bu haberlerin hangisinin doğru ve orijinal (sahih), hangisinin yanlış ya da sahte (uydurma) […]

“Vedâ-ı Ramazân”

Vedâ-ı Ramazan[1]  [2]”شَهْرُ رَمَضَانَ الَّذِيَ أُنزِلَ فِيهِ الْقُرْآنُ هُدًى لِّلنَّاسِ وَبَيِّنَاتٍ مِّنَ الْهُدَى وَالْفُرْقَانِ” Ey şehr-i güzîn-i mağfiret encâm! [Ey sonu mağfiret olan şehr-i güzîn] Kur’ân-ı mübîn-i ilâhî senin şanını tebcil ve takdis ediyor. Ümmetinin saadet-i dünyeviyye ve uhreviyyesinin kefil-i mübecceli ve süferâ-i ilâhiyyenin en şanlı, en şeref-âveri bulunan kâfile-sâlâr-ı enbiya  [nebiler kafilesinin önderi] (s.a.v.) […]

“Geçen Ramazan Cami-i Şerifte”

Geçen Ramazan Cami-i Şerifte[1] Öğleden sonra yarın camie birlik gidelim Minberin semt-i yesârında muhabbet edelim Bir gün evvel iki bey böylece vermişti karâr Ettiler her ikisi verdiği sözde ısrâr Gitti ferdâsı [ertesi] günü mevki-i maʿlûma biri Hâneden çıktı o niyetle refîk diğeri Beyazıt’a müteveccih gidiyorken meşgûl Buldu kalbinde diğer bir emel taze husûl Koska’da var […]

Ermeni Kilisesi | Kitap İnceleme

Hratch Tchilingirian, Ermeni Kilisesi (İstanbul: Aras Yayıncılık, 2019) Hratch Tchilingirian, Birleşik Krallık merkezli bir bilim adamı, sosyolog ve aktivisttir. Şu anda Oxford Üniversitesi Oriental Studies Fakültesi’nde öğretim üyesidir. Ortadoğu ve Ermeni Araştırmaları alanında uzmanlaşmıştır. Özellikle kültürel kimlik politikaları, anavatan- diaspora ilişkileri, din sosyolojisi ve Ortadoğu ve Avrasya’daki etnik gruplar arası çatışmalar üzerine yoğunlaşmaktadır. Çok sayıda […]

Bir Kitapçı Çırağının Olağanüstü Hikayesi | Kitap İnceleme

Bir Kitapçı Çırağının Olağanüstü Hikâyesi: “Bu Seyahat Biz Doğunun Çocuklarının İçinden Geçer” Yıllar önce henüz lise yıllarındayken yazar bir öğretmenim vardı, kitabının adı “Herkes İçin Tarih” idi “ben de herkes kümesine dâhilim, bana da diyecek şeyleri vardır bu kitabın” diyerek adeta bana yazılmış gibi okumuş hususen benim için kaleme alınmış gibi hissetmiştim. O günlerden yıllar […]

Bizim Ramazanlar – II (Ispartalı Hakkı)

*Ramazan vesilesiyle Burhan Başarslan ve Mustafa Taş, Ispartalı Hakkı’nın 1917/1335’te İslâm Mecmuası’nda yayımlanan “Bizim Ramazan” başlıklı yazısını latinize ettiler.   Teravihten sonra ta sahurlara kadar münacat gibi, naat gibi, tesbih ve temcit gibi dini nağmeler, ezgiler okurlar. İş konuşurlar. Laf atarlar. Odalarda böyle olduğu gibi minarelerde de “Ya zel-celali vel-ceberut leke el-alail, ya zel-kemali vel-melekut […]

Amerika Birleşik Devletleri (Tarih, Siyaset, Ekonomi) – II

Amerika Siyaseti Amerikan Siyaset Sistemi ABD, çoğulcu demokrasiye dayalı, başkanlık sistemiyle yönetilen federal bir cumhuriyettir. Federal devlet yapısı, 50 federe eyalet ve başkent Washington DC’yi içeren “District of Columbia”yı kapsamaktadır. Federal sistem uyarınca federal yönetim ile iç işlerinde serbest olan eyalet yönetimlerinin görev, yetki ve sorumlulukları anayasada tanımlanmıştır. Başkan ile yardımcısı, dört yıl süreyle ve […]

Amerika Birleşik Devletleri (Tarih, Siyaset, Ekonomi) – I

“Amerikalı” dediğimiz zaman aklımıza ne gelir? Bu soruyu sormamın sebebi kafanızdaki “Amerikalı” tasavvurunu gözden geçirmenizi istemem. Çünkü mevzubahis “özgürlükler ülkesi” olunca homojen bir yapıdan bahsedemiyoruz. 310 Milyonluk nüfusa sahip Amerika’da sadece 22 milyon Amerikalı var ve kendi ülkelerinde etnik büyüklük olarak 6. sıradalar. Bu etnik yapıya biraz değinmek istiyorum. Dünyada nereye giderseniz gidin illaki Amerika […]

Bizim Ramazanlar – I (Ispartalı Hakkı)

*Ramazan vesilesiyle Burhan Başarslan ve Mustafa Taş, Ispartalı Hakkı’nın 1917/1335’te İslâm Mecmuası’nda yayımlanan “Bizim Ramazan” başlıklı yazısını latinize ettiler.   “Geçmiş zaman olur ki hayali cihan değer!” Ramazan, evvelleri hayırla, bereketle beraber gelirdi. Gözlere nurlar, gönüllere sürurlar getirirdi. Mübarek ay, belki yine öyle geldi. Lakin biz bunu anlayacak halde olmadığımızdan, anlamadık. Ramazan gelince, ben yeniden […]

Bir, İki, Üç, Dört

Masanın üstünde duran cam şişenin kapağını çevirdi, kapağın yarısından biraz fazla olacak şekilde şurubu kapağa döktü ve içti. Işıkları kapatıp yatağın derinleşen koynunda bir müddet soluklandı. Gözlerini karanlığa karşı kışkırtamayacağının idrakindeydi. Fakat karanlığa saplanan gözleri yokluğun içine düşmek istedikçe içinde büyüyen bir çentik çukurlaşıyordu. Birazdan ayyuka çıkacaktı aslı nasılsa hangi fikir deşmekteydi içindeki çentiği. Mümkün […]

Modern Bilinç Kuramları Bağlamında İbn Sînâ Felsefesinde “Kendilik Bilinci”nin İmkân ve Açmazları

Özet Bu çalışmada İbn Sînâ felsefesinde “boşlukta asılı adam” düşünce deneyiyle temellendirilen kendilik bilinci ve bu düşünce deneyinde içerilen metafizik îmâlar, bir diğer ifadeyle zatî şuûr olarak da isimlendirilen benlik idrâki ve bunun kaynağı olarak gösterilen “soyut nefs” görüşü sorunsallaştırılacak olup söz konusu bu temellendirmenin imkân ve açmazları tespit edilmeye çalışılacaktır. Bununla beraber İbn Sînâ’nın […]