346 kez görüntülendi.

Yazma Eser Uzmanı Fransız Müsteşrik François Déroche’un Hayatı ve İlmi Çalışmaları

François Déroche (فرانسوا ديروش  )  24 Ekim 1952 tarihinde dünyaya geldi. 1973 yılında Fransa’nın önde gelen üniversitelerinden biri olan ENS Üniversitesinde[1] lisans eğitimi aldı. Ardında Mısır tarihi eserleri üzerine yaptığı çalışmasıyla yüksek lisansını tamamladı. 1978-1983 yılları arasında Fransa Ulusal Kütüphanesinde [BNF][2] çalıştı. Bu kütüphanede bulunan Mushaf yazmalarının özelliklerinden bahseden bir fihrist yayınladı. Bu sıralarda bir müddet akademik araştırma yapmak üzere misafir araştırmacı olarak 1930 yılında Beyoğlu’nda kurulan Fransız Anadolu Araştırmaları Enstitüsüne [İFEA][3] geldi ve araştırmalarına üç yıl (1983-1986) İstanbul’da devam etme fırsatı buldu.  İstanbul’da kaldığı müddet boyunca Türkçe öğrendi. İstanbul’daki çalışmalarının ardından Suudi Arabistan’ın Kuzeyindeki “Al Ula” (العلا) antik kentinde bulunan duvar yazılarına dair çalışmasıyla doktorasını tamamladı.

Déroche 2011 yılında Académie des Inscriptions et Belles-Lettres[4] kurumuna üye seçilmiştir. Bunun yanı sıra doğu araştırmalarının yapıldığı Société Asiatique[5] kurumunun da üyesidir.

Fransa’nın seçkin yüksek okullarından biri olan Uygulamalı Yüksek Tetkikler Okulunda [EPHE] 1990 yılından günümüze kadar hâlâ birçok lisansüstü çalışmaya danışmanlık yapmaktadır. Danışmanlığını yaptığı tezlerin konuları arasında İslam dünyasında kağıdın yapımı, mushaf yazmaları gibi konular yer alır.

Danışmanlığını yaptığı tezlerden bazıları şunlardır;

–  İslam’ın ilk yıllarında mushaflar; Hicri üçüncü ve beşinci asırlar arasında Mushaf yazmaları ve kıraat kitapları arasında karşılaştırma. (Hasan Cuhdi, 2009)

–  Hicri ikinci asırda yazılmış mushaf yazmaları bağlamında Kuranı Kerimin tedvini (Elèonore Cellard, 2009, College De France araştırmacısı)

–  Kuranı Kerimin yazımı ile şifahen nakledilmesi arasındaki ilişki bağlamında mushaf yazmalarına eleştirel bakış. (Michael Joseph Marx, 2012)

Baktığımızda Fransa’da İslami ilimlere dair araştırmaları olan birçok müsteşrik olmakla beraber, hâlâ hayatta olan ve çalışmalarını Kuran-ı Kerim üzerinde yoğunlaştırmış üç isim göze çarpar. François Déroche bu isimlerden biridir. Bu araştırmacılar Kuran Kerim’e dair çalışmalarıyla ön plana çıkmış olsalar da aralarından sadece François Déroche’nin uzmanlık alanı mushaf yazmaları ve bunlara dair tartışmalardır.        (François Déroche, Daniel Gimaret, Claude Gilliot)

François Déroche 2012 yılında Sakıp Sabancı Müzesinde yazma eserler üzerine konferanslar vermiştir. Ayrıca 2015 yılında da Fransa’nın en saygın akademilerinden biri olan College De France’da halka açık Kuranı Kerim tarihi dersleri vermiştir.  

Déroche bu derse dair bir açıklamasında şunları söylemiştir: “İstanbul, Kuran’la ilgili el yazması eserlerin yoğun olarak bulunduğu kütüphaneleriyle olağanüstü bir yer. Özellikle Topkapı Sarayında ve İbrahim Paşa müzesinde çok önemli koleksiyonlar var. İstanbul’da meslektaşlarımla çok köklü bağlar kurduk ve değişik bakış açılarıyla çalışmalar yaptık. Bugün elde ettiğim birikimde ve araştırmalarımda çok etkisi oldu. Dersin amacı temelde bütün alanlarda ve farklı yorumlarla Kur’an tarihini özümseyebilmek. Kuran’ın zihin tarihi, iktisat tarihi ve asıl metni açısından anlaşılabilmesini amaçlıyoruz. Bir süre için İstanbul’da oturdum ve Türkiye’yi çok seviyorum. Çok selamlar.”

François Déroche’nin Fransızca ve İngilizce olmak üzere yayınladığı birçok eseri bulunmaktadır. Eserlerinden bazıları şunlardır;
 
· Islamic Codicology: an Introduction to the Study of Manuscripts in Arabic Script 2005.
Bu çalışma Arapça yazma eserlere dair giriş mahiyetinde bilgiler veren İngilizce yazılmış bir kitaptır. Eymen Fuad Seyyid tarafından المدخل إلى علم الكتاب المخطوط بالحرف العربي ismiyle Arapçaya çevrilmiştir. İki eseri de Londra merkezli el-Furkân İslam Mirası Vakfı yayınlamıştır.

· Le Coran, 2005.
Kuran tarihi, Kuranın nazil olduğu ortam vb. genel olarak Kuran Kerim’e dair meseleleri ele aldığı Fransızca yazılmış bir kitapçıktır. Eserin içinde bazı kısa surelere dair açıklamalara da yer verilmiştir.

 · Qur’ans of the Umayyads, a first overview, 2014.
Emeviler döneminde yazılmış mushaflar hakkında telif edilmiştir.

· The Abbasid tradition Qur’ans of the 8th to 10th centuries AD. 1992.
Abbasi Geleneği –Miladi 8 ila 10.asırlar arasında mushaflar-

· Le livre manuscrit Arabe preludes a une histoire
Deroche’nin yazma eserlere dair BNF’de verdiği dört konferansın kitaplaştırılmış halidir. Eser Murad Tedgût tarafından ”الكتاب العربي المخطوط , مقدمات تاريخية” ismiyle Arapçaya çevrilmiştir.

· Collection of Islamic art: The Abbasid tradition, 1992.
Bu eserin Farsça tercümesi İsam kütüphanesinde bulunmaktadır.

· Catalogue des manuscripts Arabes : manuscrits musulman : les manuscrits du Coran
Yazma eserler kataloğu (2 cilt, Fransızca)         

· Les manuscrits du moyen Orient, 1989.
Orta Doğu’nun yazma eserleri. İstanbul Sempozyumu Bildiriler Kitabı, 26-29 Mayıs 1986

· Scribes et manuscrits du Moyen-Orient 1997.
Orta Doğu’daki yazı türleri ve yazma eserler

· Manuel de codıcologıe des manuscrıts en écrıture arabe, 2000.
Kuran, Tefsir, Kuranı Kerim tarihi üzerine değerlendirmeler.

· Research articles and studies in honour of Iraj Afshar 2018.
İranlı araştırmacı İraj Afsharın şerefine bazı araştırma ve çalışmalar şeklinde tercüme edilebilecek eser El-Furkan İslam Mirası Vakfı tarafından Arapça-İngilizce yayınlanmıştır.

· Sources de la transmission manuscrite du texte Coranique, 1998.

KAYNAKÇA

http://vb.tafsir.net/tafsir39923/#.W_ess-gzbIW

http://www.aibl.fr/membres/academiciens-depuis-1663/article/deroche-francois-louis-claude-55?lang=fr#carriere

http://tarihvemedeniyet.org/2013/08/pariste-bir-sark-kutuphanesi-bulac-bibliotheque-universitaire-des-langues-et-civilisations.html

https://www.risalehaber.com/fransizlardan-kuran-i-kerim-egitimine-yogun-ilgi-232626h.htm

https://www.al-furqan.com/pdf/publication_catalogue_ar.pdf?1507037279

https://www.youtube.com/watch?v=wU9MPbzf-kQ (Sakıp Sabancı Müzesi)

https://goo.gl/Y4LVXb  (E. Cellard’ın San’a mushafı hakkındaki iddalarına dair bir makale)

https://vb.tafsir.net/tafsir42797/#.W_fC9egzbIU (Bazı mushaf yazmalarına dair Elèonore Cellard ile yapılmış bir ropörtaj)

(Mushaf yazmalarının toplanmasına dair Michael Joseph Marx ile yapılmış bir röportaj(Arapça)) 666666

https://goo.gl/S15S3v (Furkan Enstitüsü yayın listesi)

https://goo.gl/3rzJLY

[1]  Ecole Normale Superieure

[2]  Bibliothèque Nationale de France

[3]  Institut Français d’Etudes Anatoliennes

[4]  Eski yazı araştırmaları için tesis edilmiş bir akademi ( أكاديمية النقوش والآداب الرفيعة الفرنسية )

[5]  Doğu araştırmaları için 1822’de kurulmuş bir enstitü ( الجمعية الآسيوية الفرنسية )

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir