564 kez görüntülendi.

Via Dolorosa (Gül Yolu/Elemli Yol)

Hazreti İsa’nın insanlara eşitlikçi bir din anlayışı sunuşu Yahudi cemaatinin, özellikle zengin ve bürokrat sınıfın, hoşuna gitmemişti. Çünkü bu öğretiler Yahudi bürokrat sınıfın halk üzerinde kurmuş olduğu üstünlüğe zarar vermekteydi. Hazreti İsa’nın öğretilerine kulak verip onun müritleri arasına katılanlar günden güne artarken Yahudiler bu duruma engel olmak için Hazreti İsa’yı ortadan kaldırma tasarılarına başlamışlardı. Dini yönden onu suçlu buluyorlardı ancak istedikleri ölüm cezasını sadece o dönemde hâkimiyeti altında bulundukları Roma icra edebilirdi.

Hz. İsa, Roma için bir tehdit oluşturmuyordu. Cezanın uygulanması için Hazreti İsa’yı siyasi olarak suçlu göstermek zorundaydılar. Buradan hareket ederek Hz. İsa’nın yaydığı öğretilerle, insanları örgütleyip Roma Devleti’ne karşı isyanda bulunacağı ve çok yakında kendi krallığını kuracağına dair bir suç ortaya atarak Roma mahkemesine çıkarılmasına sebep oldular. Dönemin valisi Pontus Pilatus, Hazreti İsa’yı sorguladığında suçsuz olduğuna kanaat getirmişti. Ancak onun serbest kalıp kalmaması durumunu halka arz ettiğinde Yahudilerin halk içerisinde örgütlenmesiyle Hazreti İsa’nın çarmıha gerilerek öldürülmesine karar verildi.

Hazreti İsa’nın çarmıhı sırtında taşıyarak cezasının uygulanacağı Golgota Tepesi’ne kadar izlediği yola Via Dolorosa (Gül Yolu ya da Elemli Yol) denir. Hristiyanlar, Hazreti İsa’nın çektiği ıstırabı hissetmek için, bazen sırtlarında haç ile, bir hac ritüeli olarak bu yolu yürürler. 14 duraktan oluşan bugünkü yol, 14. yüzyılda Fransisken rahipleri tarafından tespit edilen sekiz duraklı güzergâh ile başlar ve 19. yüzyılda ise bazı yeni durakların eklenmesiyle son şeklini alır. Yol üzerindeki duraklar, Kudüs’ün Osmanlı yönetiminde olduğu tarihlerde belirlenmiştir. Her durakta Hristiyan mezheplerine ait bir kilise inşa edilmiştir.

500 metrelik bir mesafeden oluşan Elemli Yol’un başlangıcı günümüzde Kudüs’ün Müslümanlara ait El-Ömeriyye İlkokulu’nun önündeki Antonia Kalesi’dir. Burası, Vali Pilatus’un Hz. İsa hakkında ölüm fermanını verdiği valilik binasıdır. Elemli Yol’ un son beş durağı 4. yüzyılda inşa edilen ve Hıristiyan âleminin en kutsal mekânı olan Kıyamet Kilisesi’nin (Diriliş Kilisesi) içindedir.  

Via Dolorosa’da dua ederek sırtlarında haç taşıyan Hristiyan hacılar.

Hacılar, hac ibadetleri sırasında liderleri eşliğinde her durakta çeşitli dualar ve İncil’den pasajlar okurlar. Bazı Hristiyanlar sırtlarına çarmıh alarak yaşananları bir nevi tekrar canlandırırlar.  

 

Elemli Yol’ un Durakları

1. Hazreti İsa’nın Ölüm Kararı Veriliyor

‘’Pilatus sordu: ‘’Öyleyse, Mesih denen İsa’yı ne yapayım?’’ Tümü birlikte, ‘’Çarmıha çakılsın’’ diye karşılık verdi.’’ (Mat. 27:15-26, Lu. 23:13-25, Yuh. 18:33-19:16, Mar. 15:6-15)

İlk durak, günümüzde Kudüs’te bulunan

El-Ömeriyye İlkokulunun önündeki Antonia Kalesi’dir.

Hristiyan geleneğine göre Hazreti İsa burada kırbaçlanmış ve Vali Pilatus tarafından ölüm kararı verilmiştir. İnsanların alaylı bakışları ve hakaret dolu bağrışmalarının arasında oldukça ağır olan haçı yaralı omuzlarına burada almıştır.

 

2. Haçı Omzuna Alıyor

‘’Kendisini soyup üzerine al bir kaftan attılar, başına da dikenlerden ördükleri bir taç taktılar. Sağ eline bir kamış tutturdular. Önünde diz çökerek kendisiyle alay ettiler. ‘’Selam ey Yahudiler ‘in kralı!’’ diye laf attılar.’’ (Mat. 27:27-31, Mar. 15:16-20, Yuh. 19:2,3)

Hazreti İsa, çürük omuzlarına ağır bir haç yüklenerek Vali Pilatus’un önüne çıkarılmıştır. Tanrının ona yüklediği görevi yerine getiriyor olmanın verdiği huzur ile sükûnet içerisinde beklemiştir.

 

3. İlk Kez Yere Düşüyor

Hazreti İsa çarmıhın ağırlığına ve Yahudilerin saldırısına daha fazla direnemeyerek yere düşmüştür. Fakat güç de olsa yerden kalkmış ve çarmıhı omuzlayarak acılar içinde yola devam etmiştir.

Ermeni Katolik Kilisesi tarafından 15. yüzyılda bu durağın yerine küçük bir şapel inşa edilmiştir.

 

4. Annesi Hazreti Meryem ile Karşılaşıyor

Hazreti Meryem, Oğlu İsa’yı görmek için bir köşede beklemektedir. Hazreti İsa annesiyle buluşur ve acılarını paylaşırlar.

Bu durak da Ermeni Katolik Kilisesi üzerinde bulunmaktadır.

 

5. Kireneli Simon Çarmıhın Taşınmasına Yardım Ediyor

‘’Dışarıya çıkarlarken Simon adından Kireneli bir adam gördüler. İsa’nın haçını taşısın diye zorladılar.’’ (Mat. 27:32, Mar. 15:21, Lu. 23:26)

Düşmanları Hazreti İsa’nın perişan halini görünce Golgota (Calvary) tepesine varmadan öleceğinden endişe duyarak, oradan geçmekte olan Kireneli Simon’u çarmıhı taşımasında yardım etmesi için zorlarlar. Hristiyan geleneğine göre çarmıhın lütfu Simon’un duygularını değiştirir ve zorunlu bir görevden mutluluk veren ayrıcalıklı bir eylem haline dönüşür.

Bu durak günümüzde Fransiskenlerin 1229’da Kudüs’e geldiklerinde ilk evi olan Cyrene Şapeli’nde bulunmaktadır.

 

6. Veronika Hazreti İsa’nın Yüzünü Siliyor

Hazreti İsa, çarmıhın altında kavurucu sıcakta zorlukla ilerlemektedir. Yüzü kan ter içerisindedir. Bu sırada Veronika adında bir kadın kalabalığın arasından sıyrılıp onun terini siler. Veronika’nın dindarlığının bir ödülü olarak, Hazreti İsa’nın yüzünün silüeti mucizevi bir şekilde mendil üzerine yansımıştır.

 

7. İkinci Kez Düşüyor

Yaralarının acısı ve yolunun her adımında artan kan kaybı onu zayıflatır, Hazreti İsa ikinci kez yere düşer ve güç de olsa tekrar ayağa kalkar.

 

8. Kudüs’ün Kadınlarına Sesleniyor

‘’İsa kadınlara dönüp, ‘’Yeruşalim kızları’’ dedi. ‘’Benim için gözyaşı dökmeyin. Kendiniz için çocuklarınız için gözyaşı dökün.’’ (Luka 23:28)

Bu durakta Hazreti İsa halini görüp ağlayan Kudüslü kadınlara seslenmiştir. Aynı zamanda bu durakta oyulmuş bir Latin haçı ve sırasıyla ‘’İsa’’ ve ‘’Mesih’’ anlamına gelen IHCOYC ve XPICTOC sözcüklerinin ilk ve son harflerini temsil eden Roma Harfleri IC ve XC yer almaktadır.

 

9. Üçüncü Kez Düşüyor

Hazreti İsa çarmıha gerileceği yer olan Golgota Tepesi’ne varmasına az kalmışken tekrar gücünü kaybeder ve yere düşer.

Bu durak günümüzde Kutsal Kabir Kilisesi’nin girişinde bulunmaktadır.

 

10. Giysileri Çıkarılıyor

“Düşmanlarım beni gözetliyorlar; giysilerim için kura çekiyorlar.” (Mezmur 12:18)

Hazreti İsa hükmün gerçekleştirileceği yere varmıştır ve üzerine yapışan kıyafetleri çıkarılmıştır. Kanamakta olan yaraları bu hamlelerle ıstırabını arttırmıştır.

Bu durak Kutsal Kabir Kilisesi’nin içinde yer alır.

Kutsal Kabir Kilisesi (Kıyame Kilisesi)

 

11. Çarmıha Geriliyor

‘’Baş rahipler, dinsel yorumcular ve İhtiyarlar da alaylı alaylı konuşarak, ‘’Başkalarını kurtardı, kendini kurtaramıyor’’ diyorlardı. ‘’Bu mu İsrail’in kralı? Şimdi çarmıhtan aşağı insin de O’na inanalım.’’ (Mat. 27:32-44, Mar. 15:21-32, Lu. 23:26-43, Yuh. 19:17-27)

Çarmıh yere serilir ve Hazreti İsa ellerinden çarmıha çivilenir.

Bu durak Kutsal Kabir Kilisesi içerisinde Roma Katolik Sunağı’nın bulunduğu taraftadır.

 

12. Çarmıhta Ruhunu Teslim Ediyor

Hazreti İsa çarmıhtayken annesi ve sevdiği öğrencisini görünce onlara seslenmiştir. Annesi  Meryem’i, öğrencisine emanet etmiştir. O andan sonra bu öğrenci Hazreti Meryem’i evine almıştır.

‘’İsa artık her şeyin sonuçlandığını biliyordu. Kutsal Yazı’nın yerine gelmesi için ‘’Susadım’’ dedi. Orada sirke dolu bir kap duruyordu. Sirkeye daldırılmış bir sünger parçasını bir değneğe takıp O’nun ağzına uzattılar. İsa sirkeyi içince, ‘’Sonuçlandı’’ dedi ve başını eğip ruhunu verdi.’’ (Yuh. 19:28-30, Mat. 27:45-46, Mar. 15:33-41, Lu. 23:44-49)

Bu durak Kutsal Kabir Kilisesi’nin ana Yunan Ortodoks sunağında bulunmaktadır. Sunağın her iki tarafında, Hazreti İsa’nın çarmıhının yerleştirildiği kaya olduğu söylenen Golgota (Calvary) kayası yer alır.

 

13. Çarmıhtan İndiriliyor

Hazreti İsa artık can vermiştir, ölü bedeni öğrencileri tarafından indirilmiş ve Hazreti Meryem’in kucağına verilmiştir. Daha sonra 13’üncü durağın bulunduğu nokta olan Mesh (Anoiting) taşınınüzerinde yağlanmıştır.

 

14. Hazreti İsa’nın Gömülmesi

‘’ Akşama doğru Yusuf adında zengin bir Aramatyalı geldi. O da İsa’nın bir öğrencisiydi. 58Pilatus’a gidip İsa’nın cesedini istedi. Pilatus da cesedin ona verilmesini buyurdu. Yusuf cesedi aldı, temiz keten beze sardı, kayaya oydurduğu kendi yeni mezarına yatırdı. Mezarın girişine büyük bir taş yuvarlayıp oradan ayrıldı. Mecdelli Meryem ile öteki Meryem ise orada, mezarın karşısında oturuyorlardı.’’ (Mat. 27:57-61, Mar. 15:42-47, Lu. 23:50-56, Yuh. 19:38-42)

Hazreti İsa’nın gömüldüğü yer günümüzde, Hristiyanlar için en kutsal mekân olan Kutsal Kabir Kilisesi olarak kabul edilmektedir.

Elemli Yol (Via Dolorosa) 14’üncü durağında son bulurken daha sonraları, Hazreti İsa’nın dirildiği ve göğe çekildiği yer olarak on beşinci durak eklenmiştir. Bazı Hristiyan mezheplere göre, bu son durak Zeytin Dağı’ndadır.

 

KAYNAKÇA

[1] Hıristiyanların vazgeçilmez şehri: Kudüs, İsmail Taşpınar, Lacivert Sayı:36/Haziran 2017

<http://www.lacivertdergi.com/dosya/2017/06/14/hiristiyanlarin-vazgecilmez-sehri-kudus>

[2] “Via Dolorosa” ne demektir, 23 Ağustos 2018  

<https://www.davamizkudus.org/kudus/kudus-le-ilgili-kelimeler/via-dolorosa-ne-demektir/>

[3] The Way of the Cross (The Stations of the Cross), 27 Mart 2011

<http://lordcalls.com/dailyprayer/the-way-of-the-cross-the-stations-of-the-cross>

[4] Walking Jesus’ “Way of the Cross” in Jerusalem (PHOTOS)

<https://aleteia.org/2018/03/28/walking-jesus-way-of-the-cross-in-jerusalem-photos/>

[5] Pelin Çift, Prof. Dr. Ömer Faruk Harman, ‘’Kudüs’ün Gizemli Tarihi’’, Destek Yayınları, İstanbul, 2016.

[6] Kudüs’te Paskalya Kutlamaları, İlhami Ayrancı, İlahiyat: akademik araştırmalar Sayı / No: 1, Haziran / June 2018 Makale / Article: 01-23

 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir