364 kez görüntülendi.

Şeyhü’l-Müerrihîn: Ebu Ca’fer Muhammed B. Cerir B. Yezid El-Amuli Et-Taberi

İslam tarih yazıcılığının önemli simalarından olan Taberî’nin, 224/839 yılının sonunda 225/ 839 yılı başında Taberistan’ın Âmul bölgesinde doğduğu kaynaklarda belirtilmektedir. Orta halli bir aileye mensup olan Taberî’ nin doğumu, ailesinin Herat ırmağı yakınlarındaki evinde gerçekleşmiştir. Âmul’de doğması hasebiyle “Âmulî”, Taberistanlı olması hasebiyle de “Taberî” nisbeleriyle bilinmektedir. Bunlara ek olarak uzun bir süre Bağdat’ta ikamet etmesi […]

Müslümanlarda Coğrafya Yazıcılığı

Grekçe’de “yeryüzünü anlatan yazı” anlamına gelen coğrafya kelimesi Müslüman coğrafyacılar içerisinde “cûğrâfiyâ, sûretu’l-arz ve kut’ul-arz (yeryüzünün araştırılması)” şekillerinde Arapçalaştırılarak kullanılmıştır. Örneğin Muhammed b. Ebû Bekir ez-Zührî ve İbn Saîd el-Mağribî “cûğrâfiyâ” kelimesini kullanırken el-Hârizmî “sûretu’l-arz”, el-Mes‘ûdî ise “kut’ul-arz” kelimesini kullanmıştır. Coğrafya sadece bir alanda incelenmemiş; astronomi, kozmografya, felsefe, matematik, tasviri coğrafya gibi konular içerisinde dağınık […]

Örnek Bir Müslüman: Muhammed Hamîdullah

İlahiyat lisans yıllarında öğrencilerin elinin altında her daim bulunan, siyer dersinin başucu kitaplarından birisidir İslâm Peygamberi adlı eser.  Bu kitap sayesinde benim de kendisini tanıdığım Muhammed Hamîdullah, çok yönlü, hayatını ilme adamış, zaman zayiatı yapmaktan korkan ve Allah’ın kendisine bahşettiği nimetleri O’nun rızası doğrultusunda kullanmayı kendine düstur edinmiş bir âlim olmasıyla Müslümanlar için bir örneklik […]

İslam Tarihi Kaynakları

* Bu yazı Ramazan Şeşen’in Müslümanlarda Tarih-Coğrafya Yazıcılığı isimli eserinden özetle hazırlanmıştır. Tarih; İbnü’n-Nedîm’in Kitâbü’l-Fihrist’i, Ca’fer et-Tûsî’nin Fihristü Kütübi’ş-Ş’ia’sı, Taşköprizâde’nin Miftâhu’s-saâde’si ve Kâtip Çelebi’nin Keşfü’z-zunûn’unda müstakil bir ilim olarak ifade edilmiştir. Ancak bu eserler diğer ilimleri de kapsayan genel bir mahiyet taşımaktadır. Bu anlamda Muhyiddin el-Kâfiyeci’nin el-Muhtasar fi ilmi’t-târîh’i, Sehâvî’nin Kitâbu’l-İ‘lân bit’t-tevbîh li men zenne’t-târih’i ve […]

Hulefa-yi Raşidin Dönemi Tarihi – Seyf b. Ömer ve Tarihçiliği | Doç.Dr. Mahmut Kelpetin

Tarih, geçmişle ilgili bilinmeyenleri ortaya çıkarma çabasıdır. Tarihçi ise bu zorlu yolculukta bir anlamda iğneyle kuyu kazan kimseye benzer. Kuyunun dibi bazen görünür gibi olur ama ya kaynak ya da imkan yetersizliğinden sonuca ulaşmak kolay olmaz. Dolayısıyla bu yolculukta sahip olunması gereken en büyük erdem, sabır ve azimdir.  Tarih, geçmişte yaşanmış olaylarla ilgili olduğu için […]

Röportaj | Abdülkadir Macit ile Muhammed Hamidullah Üzerine

Abdulkadir hocam, hoşgeldiniz. Yeni kitabınız hayırlı olsun. Bizleri kırmayıp teklifimizi kabul ettiğiniz için marmarailahiyat.com ailesi adına sizlere teşekkür ederiz. Hoşbulduk efendim. Değerli hocam, niçin Muhammed Hamidullah’ı çalışmayı ve yazmayı tercih ettiniz? Kendisini modern dönemin diğer âlimlerden farklı kılan husus nedir? Muhammed Hamidullah’ı çalışmayı ve yazmayı iki sebep üzerinden izah edebilirim. Birincisi İslam Tarihi ve Siyer […]

16. Yüzyıl Osmanlı’sında Dinî Hayat: Bir Tutsağın Hatıraları

İspanyol bir hür iken Akdeniz kıyılarında Osmanlı donanmasına teslim olmasıyla başlayan Tutsak Pedro’nun hikâyesi[2], Sinan Paşa’nın ölümüyle birlikte kendisine verilen azatlık sözü yerine getirilmeyince kaçarak ülkesine geri dönmesiyle son bulsa da geriye unutulmayacak anekdotlar bırakmıştı. 16. yüzyıl Osmanlı’sında sosyal hayattan siyasi ortama, kültürel yaşantıdan askerî harekatlara ışık tutacak kadar çok geniş yelpazeli bir anlatıya sahip […]

Telif, Neşir, İstinsah: İslam Dünyasında Kitabın Tarihi

İslam öncesi dönemde yazıya dökülmüş hâli kayalara işlenmiş birkaç kitâbeden ve binalar üzerine düşülmüş birkaç kayıttan ibaret olan Arapça edebiyatın şiir ve hikayeleri genellikle şifahen nakledilmekteydi. İslam’ın gelişi ve Kur’an vahyinin oluşturduğu gelenek ile birlikte bu şifahi edebiyat yazıya aktarılmış ve bu şekilde muazzam bir ilerleme kaydetmiştir. Esasında İslam’ın Arapça edebiyata yaptığı etki, onun yazıya […]

Türkiye’de Alevîlik-Bektaşilik: Millî Mücadele Döneminden Önce Alevîlik-Bektaşilik Tarihçesi

Kerbela Olayı, o dönemin Müslüman dünyasında büyük bir sarsıntıya yol açmış ve bu olayın sonuçları Emevi hanedanının başını uzun bir müddet ağrıtmıştır. Öyle ki, Emevi saltanatını yıkıma götürecek çeşitli faaliyetlerin fitili bu olayla ateşlenmiştir. Bunun yanı sıra, Kerbela Olayı, Alevî/Şiî düşüncenin çok sayıda taraftar bulmasına da zemin hazırlamıştır. İslam’ın farklı coğrafyalara yayılmaya başlamasıyla birlikte, Alevî/Şiî […]

Türkiye’de Alevîlik-Bektaşilik: Alevîliğin (Şiilik) Doğuşu

Türkiye’de Alevîlik-Bektaşilik tarihini ele almadan evvel bunun daha da öncesine, diğer bir ifadeyle “Şia” (Hz. Ali’nin taraftarı/yandaşı)  kelimesi ile eş anlamlı olan Alevîliğin doğuşuna kısa bir şekilde göz atmak faydalı olacaktır. Zira, Türkiye’deki Alevîlik-Bektaşilik her ne kadar bir yönüyle Türklerin İslam’ı kabul etmeden önceki inançlarından izler taşıyor olsa da, Alevîlik-Bektaşilik sisteminde bu inançların yanı sıra […]

Kızıldeniz: Çöl, Gemi ve Tacir | Dr.Öğr.Üyesi Nihal Şahin Utku

“İçinde de, dışında da hayır olmayan karanlık bir deniz” olarak tanımlamış onu Ortaçağın büyük coğrafyacısı İdrisi. Kuzeyinde amansız girdapları, güneyinde matem tutulan Babü’l-Mendep Boğazı ile suyun adeta rahmet özelliğini yitirdiği, ters akıntıları, yüzeyin hemen altına gizlenmiş keskin kayalıkları, yağmur yerine kum taşıyan fırtınaları, gemilere kucak açmayan sahilleri ile çok sayıda kurban almış tuzaklarla dolu bir […]

Fıkıhtan Faşizme

Modernleşme olgusunun Osmanlı’da belirgin hâle gelmesi kabaca 18. yüzyılın sonlarına tekabül etmektedir. Esasında Batı’yı çeşitli açılardan model alan modernleşme çabalarını daha erken tarihlere kadar götürmek mümkün olsa da bu dönemdeki çabalar alan ve kapsam olarak sınırlıdır. Ayrıca bunların klasik ıslahat çabaları içinde konumlandırılmaları da mümkündür. 18. yüzyılın sonlarından itibaren III. Selim ve sonrasında II. Mahmut […]

Birlikte Yaşama (Convivencia) Örneği: Endülüs

Batı’da yaşanan fikri, ekonomik, askeri gelişmeler belli bir safhadan sonra sömürü anlayışını hem ekonomik hırs hem de medeniyet iddialarını yaşatacak bir faaliyet haline dönüştürmüştür. Bu sebeple Müslümanlar uzun süredir yaşamayı irade etmedikleri bir tarihin objesi konumunda medeniyet mücadelesi vermektedir. Hal böyle iken Endülüs, doğu düşüncesini ve kültürünü Batı coğrafyasına taşıyıp orada yeni bir medeniyet inşa […]

Müslüman Bir Toplum Örneği Olarak 17-18. yy Osmanlı Sosyal Hayatında Kadın

Osmanlı Hukuk Çalışmalarında Kadın “Osmanlı’da kadın” başlıklı çalışmalar 1970’li yıllarda Jennings, Haim Berger, Abraham Marcus, Afif Marsot, Suraiya Faroqhi gibi isimlerle başlayıp gelişimini sağlamıştır.[1]Osmanlı’da kadın çalışmaları yapılırken kullanılan temel kaynaklar kadı kayıtlarıdır. Kadı kayıtları, bu hususta bizlere kadının ne amaçla mahkemeye başvurduğunu, hukuktan yararlanıp yararlanmadığını, hukukun lehine işleyip işlemediğini verirken başvurdukları problemler; dolaylı olarak günlük […]

Kerâmâtü’l Evliyâ Hakkındaki Tartışma ve Tasavvufun Endülüs’te İnkişafı (4./10.-5./11. Yüzyıllar) Üzerine*

Maribel FIERRO Bilimsel Araştırmalar Yüksek Kurulu, Madrid Tasavvufun hicrî altıncı, milâdî on ikinci yüzyılın ilk yarısında İbnü’l ‘Arîf, İbn Berrecân (ki her ikisi de aynı tarihte hırkasını boşaltmıştır: 536/1141) ve İbnü’l Kâsî (ö. 546/1151) gibi sufiler vasıtasıyla filizlendirilip serpilmesi farklı bakış açılarıyla yorumlanmıştır. Her ne kadar kâmil manada delil sunamamış olsa da, M. Asin Palacios’un […]

Malezya’da Din, Devlet ve Toplum

Coğrafi ve Tarihsel Perspektif Güneydoğu Asya ülkelerinden biri olan Malezya’nın coğrafi konumuna baktığımızda; kuzeyde Tayland, Güney Çin Denizi ve Brunei’e sınırı bulunduğunu, bununla birliktegüneyde Endonezya, Singapur ve Malaka Boğazı ve son olarak da batıda Hint Okyanusu’yla bitişik olan Andaman Denizi’yle çevrelenmiş bir şekilde bulunduğunu görmekteyiz. Bu sınırlar içerisinde bulunan Malezya temel olarak iki farklı adada […]