177 kez görüntülendi.

16. Yüzyıl Osmanlı’sında Dinî Hayat: Bir Tutsağın Hatıraları

İspanyol bir hür iken Akdeniz kıyılarında Osmanlı donanmasına teslim olmasıyla başlayan Tutsak Pedro’nun hikâyesi[2], Sinan Paşa’nın ölümüyle birlikte kendisine verilen azatlık sözü yerine getirilmeyince kaçarak ülkesine geri dönmesiyle son bulsa da geriye unutulmayacak anekdotlar bırakmıştı. 16. yüzyıl Osmanlı’sında sosyal hayattan siyasi ortama, kültürel yaşantıdan askerî harekatlara ışık tutacak kadar çok geniş yelpazeli bir anlatıya sahip […]

Telif, Neşir, İstinsah: İslam Dünyasında Kitabın Tarihi

İslam öncesi dönemde yazıya dökülmüş hâli kayalara işlenmiş birkaç kitâbeden ve binalar üzerine düşülmüş birkaç kayıttan ibaret olan Arapça edebiyatın şiir ve hikayeleri genellikle şifahen nakledilmekteydi. İslam’ın gelişi ve Kur’an vahyinin oluşturduğu gelenek ile birlikte bu şifahi edebiyat yazıya aktarılmış ve bu şekilde muazzam bir ilerleme kaydetmiştir. Esasında İslam’ın Arapça edebiyata yaptığı etki, onun yazıya […]

Türkiye’de Alevîlik-Bektaşilik: Millî Mücadele Döneminden Önce Alevîlik-Bektaşilik Tarihçesi

Kerbela Olayı, o dönemin Müslüman dünyasında büyük bir sarsıntıya yol açmış ve bu olayın sonuçları Emevi hanedanının başını uzun bir müddet ağrıtmıştır. Öyle ki, Emevi saltanatını yıkıma götürecek çeşitli faaliyetlerin fitili bu olayla ateşlenmiştir. Bunun yanı sıra, Kerbela Olayı, Alevî/Şiî düşüncenin çok sayıda taraftar bulmasına da zemin hazırlamıştır. İslam’ın farklı coğrafyalara yayılmaya başlamasıyla birlikte, Alevî/Şiî […]

Türkiye’de Alevîlik-Bektaşilik: Alevîliğin (Şiilik) Doğuşu

Türkiye’de Alevîlik-Bektaşilik tarihini ele almadan evvel bunun daha da öncesine, diğer bir ifadeyle “Şia” (Hz. Ali’nin taraftarı/yandaşı)  kelimesi ile eş anlamlı olan Alevîliğin doğuşuna kısa bir şekilde göz atmak faydalı olacaktır. Zira, Türkiye’deki Alevîlik-Bektaşilik her ne kadar bir yönüyle Türklerin İslam’ı kabul etmeden önceki inançlarından izler taşıyor olsa da, Alevîlik-Bektaşilik sisteminde bu inançların yanı sıra […]

Kızıldeniz: Çöl, Gemi ve Tacir | Dr.Öğr.Üyesi Nihal Şahin Utku

“İçinde de, dışında da hayır olmayan karanlık bir deniz” olarak tanımlamış onu Ortaçağın büyük coğrafyacısı İdrisi. Kuzeyinde amansız girdapları, güneyinde matem tutulan Babü’l-Mendep Boğazı ile suyun adeta rahmet özelliğini yitirdiği, ters akıntıları, yüzeyin hemen altına gizlenmiş keskin kayalıkları, yağmur yerine kum taşıyan fırtınaları, gemilere kucak açmayan sahilleri ile çok sayıda kurban almış tuzaklarla dolu bir […]

Fıkıhtan Faşizme

Modernleşme olgusunun Osmanlı’da belirgin hâle gelmesi kabaca 18. yüzyılın sonlarına tekabül etmektedir. Esasında Batı’yı çeşitli açılardan model alan modernleşme çabalarını daha erken tarihlere kadar götürmek mümkün olsa da bu dönemdeki çabalar alan ve kapsam olarak sınırlıdır. Ayrıca bunların klasik ıslahat çabaları içinde konumlandırılmaları da mümkündür. 18. yüzyılın sonlarından itibaren III. Selim ve sonrasında II. Mahmut […]

Birlikte Yaşama (Convivencia) Örneği: Endülüs

Batı’da yaşanan fikri, ekonomik, askeri gelişmeler belli bir safhadan sonra sömürü anlayışını hem ekonomik hırs hem de medeniyet iddialarını yaşatacak bir faaliyet haline dönüştürmüştür. Bu sebeple Müslümanlar uzun süredir yaşamayı irade etmedikleri bir tarihin objesi konumunda medeniyet mücadelesi vermektedir. Hal böyle iken Endülüs, doğu düşüncesini ve kültürünü Batı coğrafyasına taşıyıp orada yeni bir medeniyet inşa […]

Müslüman Bir Toplum Örneği Olarak 17-18. yy Osmanlı Sosyal Hayatında Kadın

Osmanlı Hukuk Çalışmalarında Kadın “Osmanlı’da kadın” başlıklı çalışmalar 1970’li yıllarda Jennings, Haim Berger, Abraham Marcus, Afif Marsot, Suraiya Faroqhi gibi isimlerle başlayıp gelişimini sağlamıştır.[1]Osmanlı’da kadın çalışmaları yapılırken kullanılan temel kaynaklar kadı kayıtlarıdır. Kadı kayıtları, bu hususta bizlere kadının ne amaçla mahkemeye başvurduğunu, hukuktan yararlanıp yararlanmadığını, hukukun lehine işleyip işlemediğini verirken başvurdukları problemler; dolaylı olarak günlük […]

Kerâmâtü’l Evliyâ Hakkındaki Tartışma ve Tasavvufun Endülüs’te İnkişafı (4./10.-5./11. Yüzyıllar) Üzerine*

Maribel FIERRO Bilimsel Araştırmalar Yüksek Kurulu, Madrid Tasavvufun hicrî altıncı, milâdî on ikinci yüzyılın ilk yarısında İbnü’l ‘Arîf, İbn Berrecân (ki her ikisi de aynı tarihte hırkasını boşaltmıştır: 536/1141) ve İbnü’l Kâsî (ö. 546/1151) gibi sufiler vasıtasıyla filizlendirilip serpilmesi farklı bakış açılarıyla yorumlanmıştır. Her ne kadar kâmil manada delil sunamamış olsa da, M. Asin Palacios’un […]

Malezya’da Din, Devlet ve Toplum

Coğrafi ve Tarihsel Perspektif Güneydoğu Asya ülkelerinden biri olan Malezya’nın coğrafi konumuna baktığımızda; kuzeyde Tayland, Güney Çin Denizi ve Brunei’e sınırı bulunduğunu, bununla birliktegüneyde Endonezya, Singapur ve Malaka Boğazı ve son olarak da batıda Hint Okyanusu’yla bitişik olan Andaman Denizi’yle çevrelenmiş bir şekilde bulunduğunu görmekteyiz. Bu sınırlar içerisinde bulunan Malezya temel olarak iki farklı adada […]