193 kez görüntülendi.

Özgür Olmayan Bir “Ben” Tasavvurundan Özgür “Ben”in İnşasına

Belirli bir varlık sahnesine gözlerini açan bir varlık olduğum için aslında “ben” diye işaret ettiğim kişi geçmiş yaşantımın toplamından ibaret. Beni inşa eden bir sürecin, zorunlu bir sonucuyum da denilebilir. Tabii bu “geçmiş yaşantı”dan kastın doğumumla sınırlı bir geçmiş olmadığını belirtmekte fayda var.

Buradaki “geçmiş yaşantı”dan kasıt, ilk insandan şu ana dek süregelen bir sürecin tamamı. Söz konusu bu süreçte yaşanmış/yaşanabilecek küçücük bir değişim bile artık “ben” diye işaret edemeyeceğim farklı bir “ben”in varlık sahnesine çıkmasına neden olacaktır. Bu nedenle çok net bir şekilde geçmiş yaşantımın tutsağı olduğumu, dolayısıyla özgür olmadığımı söyleyebilirim. Lâkin özgür olmadığımın bilincinde olmanın, beni özgürleştirdiğinin de farkındayım.

İnsani bir yeti olan ikinci farkındalıkla ortaya çıkan söz konusu bu farkındalık durumu şu şekilde özetlenebilir;

Söz konusu bu yargılara varmama imkân veren determinist zemini, bir kürenin içerisinde olup biten şeyler olarak değerlendirirsek, varmış olduğum bu yargılar üzerine düşünebilme yetim, kürenin sınırları içerisindeki determinizmi aşkın bir durum olduğundan bahsi geçen bu yargılara varan olarak “ben” bu kürenin içerisinden bir “şey” olamam. Bir diğer ifadeyle bana, “ben özgür değilim” cümlesini kurma ve ikinci bir farkındalıkla söz konusu bu cümle üzerine düşünebilme “imkân” ve “özgürlüğünü” veren, kürenin içerisinden bir “şey” olamaz.

Buradaki problem, kürenin içerisindeki “ben”in mutlak bir kesinlikle özgür olmamasına karşın; mutlak bir kesinlikle varılmış olan “ben özgür değilim” yargısı üzerine düşünen olarak “ben”in, küre içerisindeki determinizmi aşkın özgür bir “ben” olmasıdır. Daha dakik bir ifadeyle, deterministlerin de muhtemelen ıskalamış olduğu nokta olan buradaki asıl çıkmaz, ikinci bir farkındalığın eşlik ettiği “ben özgür değilim” yargısına varabiliyor ve bu yargı üzerine düşünebiliyor oluşumun, söz konusu bu yargının muhtevasını aşıyor olmasında. İşkenceyi uzatan da bu sanırım…

Netice itibari ile bir bütün olarak fiillerime ikinci bir farkındalığın eşlik etmesi ile ortaya çıkan bu garip durum, kendim de dâhil bütün bir varlığa sorumluluk bilinci ile yaklaşmayı gerektirdiğinden, mutlak bir kesinlikle varmış olduğum söz konusu bu yargıları geçersiz kılmakta ve beni “ben” yapan temel insanî yetim olan özgürlüğüme de tekrar imkân vermektedir. Gibi…*

 

 

* Konu ile ilgili iki film tavsiyesi: 1) Bay Hiç Kimse; 2) The Truman Show

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir