(Fr. éthique, İng. ethics, Ar.اخلاقaḫlāq Os. ilmü’l-ahlak, ahlak Tr. Törebilim, Ahlak, Ahlak Felsefesi)

 

Köken

Etik köken olarak Yunanca ethos kelimesinden gelmektedir. Ethos(ἦθος) ise “alışılan bir yer” anlamına gelmektedir.[1] Ayrıca İngilizce karşılık olarak bazı sözlüklerde “huy, gelenek, töre” anlamları da verilmiştir.[2] Türkçede kelimenin köken bakımından da uygun karşılığı “törü” kelimesidir nitekim törü kelimesine “huy, mizaç, yaratılış, adet” gibi anlamlar verilmiştir.[3] Törü kelimesi günümüzde töre şeklinde kullanılmaktadır. Günümüz Türkçesinde etik veya ahlak felsefesi, “töre bilim” şeklinde de karşılanmaktadır.[4] Ayrıca Latinceden gelen moral kelimesi de etik yerine kullanılmaktadır.

 

Tanım

Felsefenin, ‘ödev’, ‘yükümlülük’, ‘sorumluluk’, ‘gereklilik’, ‘erdem’ gibi kavramları analiz eden, ‘doğruluk’ ya da ‘yanlışlık’la ‘iyi’ ve ‘kötü’yle ilgili ahlâkî yargıları ele alan, ‘ahlâkî eylem’in doğasını soruşturan ve iyi bir yaşamın nasıl olması gerektiğini açıklayan dalı.[5]

 

İyiyle kötünün ayrılabilmesi için ölçüler koyan bilim…[6]

 

Felsefenin değerle ilgili boyutunu oluşturan bir temel disiplin olarak, doğru ve yanlış teorisi; olması gereken ilkeleri ele alıp tartışan felsefe disiplini[7]

 

Tartışma

Etik terim anlamı olarak yer yer ahlak ile eş anlamlı olarak kullanılıyor olsa da ahlak ve etik arasında birtakım ayrımlar yapıldığını görmekteyiz. Bu ayrımlar neticesinde etik ahlak felsefesinin muadili olarak kullanılırken, ahlak daha çok ahlaki değer sistemlerinin tavsiye niteliği taşıyan öğretici/öğütleyici boyutu için kullanılır. Bu bağlamda bir örnek olarak İslam ahlakı ile İslam etiği ya da İslam ahlak felsefesi birbirinden farklı şeyler olarak ele alınmak durumundadır. İslam ahlakı ile birtakım değerler etrafında şekillenen iyi davranışların öğütlenmesi ve yaşantı haline getirilmesi kastedilirken, İslam ahlak felsefesi ile bu değerler sistemi ve eylemlerin teorik tartışma zemininde ele alındığını söyleyebiliriz. Ahlak başlı başına bir ahlaki normlar sistemi iken etik bu sistemin ilkesel araştırmasını yapan bilimdir.[8]

 

 

[1] H.G. Liddell, R. Scott, H.S. Jones & R. McKenzie , A Greek and English Lexicon New Supplement Added, Oxford University Press, Oxford 1996, s. 104.

[2] https://www.etymonline.com/search?q=ethos, erişim: 02.01.2021. Ayrıca bkz. F. E. Peters, Antik Yunan Felsefesi Terimleri Sözlüğü, çev. Hakkı Hünler, Paradigma, İstanbul 2004, s.120.

[3] Besim Atalay, Divanü Lügati’t-Türk Dizini, Türk Tarih Kurumu Basımevi, Ankara 1986, s.647.

[4] Türkçede Batı Kökenli Kelimeler Sözlüğü, “Etik”.

[5] Ahmet Cevizci, Felsefe Sözlüğü, Paradigma Yayınları, İstanbul 1999, s.18.

[6] Orhan Hançerlioğlu, Felsefe Sözlüğü, Remzi Kitabevi, İstanbul 1993, s.318

[7] Ahmet Cevizci, Felsefe Sözlüğü, Say Yayınları, İstanbul 2014, s.165

[8] Ahmet Cevizci, Etik, Say Yayınları, İstanbul 2014, s.17.