517 kez görüntülendi.

Kelâm’da Tümdengelimsel Bir Metod: “İstidlâl bi’ş-Şâhid ale’l-Gâîb”

Mu’tezile kelâmcıları tarafından geliştirilen ve daha sonraki süreçte hem Eş’arî hem de Mâturîdî kelâmında bilgi edinme yöntemi olarak kullanılan Kıyâsü’l-gāib ale’ş-şâhid, “bilinmeyen veya duyuların ötesinde bulunan bir şeyin bilinen yahut duyularla algılanan bir şeye kıyas edilmesi” şeklinde tanımlanmaktadır.[1] Bu çalışmada söz konusu metodun kelâm ilminde hangi alanlarda kullanıldığı, kullanımı esnasında gözetilmesi gereken hususiyetlerin neler olduğu […]

Bir Metaetik Tartışma Örneği Olarak Vücûh Teorisi

İslam düşünce geleneğinde bir metaetik tartışma olarak “ahlakın kaynağı nedir?” sorusu farklı temellendirmelere tanıklık etmiştir. Kelam geleneği göz önüne alındığında iyilik ve kötülük bilgisinin kaynağına dair tartışmalarda iki genel tavır sergilenir. Bu iki genel tavra geçmeden önce iyi ve kötünün bu tartışmalarda hangi anlamda kullanıldığına değinmek gereklidir. İyi ve kötü birden fazla anlama tekabül eder. […]

Sünnî Kelam Düşüncesinde “Kadîm” Kavramının İbn Sinacı Dönüşümü

Erken dönemlerden itibaren kelamcılar, ontolojik ve epistemolojik açıdan tutarlı bir teori ortaya koymak için Tanrı alem ilişkisi üzerine yoğunlaşmışlardır. Bilindiği üzere alem, Tanrı ve diğer her şey şeklinde bir ayrıma tabi tutulmuş ve bu ayrım da kadîm ve hâdis kavramları ile açıklanmıştır. Bu manada Tanrı kadîm diğer her şey ise hâdis olmak durumundaydı. Erken dönemde […]

Kur’an’ın Yaratılmışlığı Fikrinin Tarihi ve Siyasi Arka Planı Üzerine Kısa Bir İnceleme

İslam mezhepleri tarihçileri ve tabakat yazarları Kur’an’ın yaratılmışlığı fikrini Ca’d b. Dirhem’e dayandırırlar. Onlara göre fikri ilk yayan kişi Ca’d’dır. Ayrıca söz konusu tarihçiler, genelde bu fikrin salt teolojik boyutlarına atıflarda bulunmakla yetinmektedirler. Bundan dolayı bazı çağdaş İslam düşünce tarihi araştırmacılarının “tarihi kendi perspektiflerinden okuma” tenkitlerini kendilerine yöneltmelerine sebebiyet vermiştir. Kadim tarihçilerin  illetlendirmeyi teolojik zeminde […]