471 kez görüntülendi.

Mütekaddimûn/Klasik Dönemde Yaratma ve Sudur

Antik-helenistik mirasın tercümesiyle birlikte Kindi editörlüğündeki felsefi ekol Meşşai bilimi de tevarüs etti. Kindi ve onun etrafındaki filozoflar bu antik-helenistik mirasla yüzleşen ilk grup olmalarına rağmen kendilerinden önce İslam dünyasında var olan Kelami düşüncenin de etkisiyle kendilerine özgü bir yaratılış fikri ortaya koydular. Bu fikri savunan Kindi ve çevresindekiler Tanrı hakkında mucibu’n bi’z-zat fikrine sahip […]

Hakimiyetin Sembolü: El-Halil Kapısı

Kudüs; coğrafyamızın tam kalbinde, Müslümanların akıllarında ve dualarında, Batı’nın emellerinde olan, asırlardan beri çeşitli istilalara, yıkımlara göğüs germiş, Müslüman fatihlere sonsuza kadar kanatlarını açmış, peygamberlere mihmandar olmuş bir şehirdir. İçinde medeniyeti, güzelliği, ihyayı, hoşgörüyü barındıran Kudüs, Müslüman hakimiyetinde sulh ve selamet diyarı olmuştur.  Kudüs Eski Şehir’i çevreleyen 7 kapı bulunur. Bunlar Kudüs’ün en ihtişamlı kapısı […]

İstanbul’da Bir Tütüncünün Hikayesi: Serduhani Mehmet Halis Efendi

Hikayemiz 1877’de Osmanlı-Rus Harbi sebebiyle iki kardeşin Erzincan’dan  İstanbul’a gelmesiyle başlıyor. O dönemde tütün tüketimi, tütünlerin köylerden getirilip harmanlanması, kıyılması ve sokaklarda satışa sunulması şeklinde gerçekleşiyordu. Bu iki kardeş, Mehmet ve Yusuf Efendi de sokaklarda bu usulde tütün satmaya başlıyorlar. Ellerinde terazi İstanbul’u sokak sokak dolaşan bu iki kardeş dönemin şartlarında geçimlerini zar zor idare […]

Hasan el-Benna’dan Hasan el-Hudaybi’ye İhvan-ı Müslimin’in Yönetim Anlayışı

İslam düşünce tarihi boyunca ortaya çıkan ekol, düşünce, fırka, tarikat, cemaat gibi dini, siyasi, sosyal oluşumlar göz önüne alındığında çoğu grubun İslam düşüncesindeki tek bir mefhuma yöneldiğini ve müntesiplerini de bu bağlam etrafında bir İslam anlayışına sevkettiklerine tanık oluyoruz. İhvan-ı Müslimin bu noktada diğer cemaatlerden ayrılarak şümullü/kapsamlı bir İslam anlayışını sistemli teşkilat yapısıyla hayata geçirmiştir. […]

Tefsirde İsrâiliyyât’ın Kaynak ve Bilgi Değeri, Ertuğrul Döner

Tarih boyunca Müslümanlar farklı din ve milletlere mensup toplumlarla bir arada yaşamış ve onlarla olumlu ya da olumsuz bir ilişki içinde olmuşlardır. Başta İslam coğrafyasının genişlemesi ve çeşitli kültür ve milletlere mensup insanların İslamiyet’e girmesi gibi sebepler onları kaçınılmaz bir şekilde başka kültürlerle karşılaşmak durumunda bırakmıştır. İşte ilk dönemlerde yaşayan Müslümanların yani sahabenin söz konusu […]

Bir Nefes | Öykü

Zihni karmaşık düşüncelerle doluydu. Kendisine verdiği sözü tutamamış, binlerce düşünceyi zihnine davet etmişti. Bir yandan zihnindeki misafirlerle uğraşıyor diğer yandan cama değen yağmur damlalarını izliyordu. Damlalar dağıldığı vakit, buğulu camın ardındaki evlerin ışıklarına uzandı bakışları. Işık varsa hayat vardır; bir nefes, bir ses vardır, diye düşündü. Yeter ki “bir nefesi” olsun insanın, gerisi hallolurdu. Para […]

Kanonik İncillerde Hz. Meryem’in Hamileliğine Dair Naslar ve Bunların Kur’an Işığında Değerlendirilmesi

Hz. Meryem, Kur’ân’ın muhtelif pasajlarında zikri geçen, adı bir sureye verilen, Kur’ân’da ismi geçen tek kadın olan ve de birçok farklı sıfatla Allah’ın övgüsüne mazhar olmuş bir şahsiyettir. Hz. Meryem’in iffeti[1], dosdoğru oluşu[2] gibi kişilik özellikleri ve örnek yönleri Kur’ân’ın farklı yerlerinde zikredilmektedir. Hz. Meryem, başta Hristiyanlık olmak üzere Yahudilik ve İslam’da önemli bir karakterdir. […]

İslâmî Bir Hareket Olarak İhvân-ı Müslimîn

İslam dünyası 18.y.y. dan itibaren benlik problemi yaşadığı bir döneme girmiştir. Coğrafyanın farklı bölgelerinden bu buhranlı döneme çözüm arayışında bulunan kitle hareketleri ve düşünürler olagelmiştir ama İslam dünyası bu buhranlı sürece bir çözüm üretememiştir. Birinci Dünya Savaşı başlamış ve İslam dünyası bir bütün olma özelliğini kaybederek adeta çok farklı medeniyetlerin birer uzantısıymış gibi birbirinden uzaklaştırılmış […]

Öykü | Babaannemin Evi

O dar, çıkmaz sokağa adım atmamla başlıyor her şey. Yer yer toprak ve çakılla, yer yer yaşlanmış bir insanın damarlarının belirginleşmesi gibi çatlakların dikkat çektiği betonla kaplı; zamanın yıpratıcılığından nasibini almış bu sokak, ürpertici bir geçmiş zaman hilkati gibi bir anda yükseliyor karşımda. Unutulmuş maziden, hafızanın kuytu köşelerinden, bilincin ışığının yıllarca uğramadığı izbe kıvrımlardan çıkıp […]

Stalker ve Tarkovsky

Stalker, Andrey Tarkovsky’nin 1979 yapımlı bilim kurgu filmi. Filmde Stalker denen bir iz sürücü, bir yazar ve bir fizik profesöründen oluşan üç kişinin “Zona” olarak adlandırılan, içine girildiği vakit, kişinin acılarından doğan en içteki dileğinin gerçekleştiğine inanılan bir oda bulunduran yasaklı bölgede, odaya ulaşma çabaları esnasında yaşadıkları serüvenler anlatılır. Stalker; ilk bakışta acıma hissi uyandıran, […]

Anlamsızlığın Anlamı Üzerine Yazılar 02

Bir önceki yazımda ”anlamlı” dediğimiz şeyin aslında anlamsız parçalardan oluştuğunu ve insanın bir şeyleri önce anlamsız kıldığını,  daha sonra ise bazıları arasında ilişki kurmak suretiyle ”anlam” denilen mefhumlar yarattığını ifade etmiştim. Şimdiki yazımda ise ”anlamsız” diye bir şeyin varolmadığını ve bunun sebeplerini açıklayacağım. ”Anlamsız”, anlam kelimesine olumsuzluk, eksiklik anlamı veren ”-sız” sonekiyle üretilmiş Türkçe bir […]

Mutasavvıflar Şehri Kudüs ve Beş Zaviye

Yüce Rabbimiz’in Kuran-ı Kerim’de “etrafını bereketlendirdiğimiz yer” olarak bahsettiği Mescid-i Aksa’da bereketin büyük bir kısmının buradaki tasavvufi hayata aksettiği yadsınamaz bir gerçektir. İslam’ın zahir ve batın hükümleri çerçevesinde yaşanan manevi ve deruni hayat tarzı olan tasavvuf, Kudüs’ün Müslümanlar tarafından 638’de fethedilmesiyle birlikte bu bölgede yoğunlaşmıştır. Miraç hadisesinin bu şehirde yaşanmasına binaen sufiler için büyük önem […]

Şule Ruhu

Annemin ilkokuldan mezun olduğu yıllar, Şule Yüksel Şenler hocamın şehir şehir gezip konferanslar verdiği yıllar. O zamanlar genç bir üniversite öğrencisi olan dayım da bu konferanslara katılmış. Konferans çıkışında ise elinde bir kâğıt parçası ile eve gelmiş. Anneannem ve dedeme bu kâğıdı göstererek annem Vesile’nin hayatındaki dönüm noktasının temelini atmış. Kâğıtta “Kızınızın Şule Yüksel Şenler […]

Kindî ve Gerilim

İslâm felsefesi geleneğinin başlatıcısı kabul edilen Kindî (ö.252/866[?]) birçok kişinin başarmakta güçlük çektiği şeyi yapmış ve birbirinden farklı iki geleneği kendi potasında eriterek özgün bir düşünme tarzının ortaya çıkmasına öncülük etmiştir. Kelam ve fıkıh geleneklerinden farklı bir felsefe cemaatinin oluşmasına vesile olmuş, erken İslâm medeniyetinde “filozof” olarak anılan ilk kişi olmuştur. “Kindî’nin bu başarısının altında […]

Üsküdar Sırtlarında Bir Sinan İncisi: Vâlide-i Atîk Külliyesi

Rivayete göre Nûrbânu Vâlide Sultan, âhir ömründe sadaka-i câriye yerine geçmesi için bir külliye vakfetmek istemektedir. Ancak bu külliyeyi nereye inşa ettireceği hususunda karasızdır. Bu kararsızlığı yaşadığı günlerden birinin akşamında rüyasında veli bir zât ona, Beşiktaş’tan yaşmağını bırakmasını ve yaşmağın konduğu yere külliyeyi inşa ettirmesini tavsiye eder. Bu tavsiyeye uyan Nûrbânu Sultan günümüze kalan harika […]

Anlamsızlığın Anlamı Üzerine Yazılar

”Öngörüldü birimselleşmeler etnik dinsel yapılanmış etrafında iktidar politik.” Yukarıdaki cümleden ne anladınız? Tahmin ediyorum hiç bir şey anlamadınız çünkü bu cümleyi bir kitabın rastgele açtığım sayfalarındaki ilk kelimelerini bir araya getirmek suretiyle oluşturdum. Hatta buna cümle bile denemez çünkü bir anlamı yok. Dense dense kelimeler yığını denilebilir belki. İnsanlar anlam arayan canlılardır. Bizi diğer canlılardan […]

Antik Bir Sembol: Davut Yıldızı

Eski çağlardan bu yana insan görülmeyen hakikati var olanda ezelileştirmek için çeşitli sembollere başvurmuştur. Soyut olanın kuvvetlendirilmesi ve anlaşılır kılınması sembollerle mümkündür. Bu sembollerden biri de altı köşeli yıldız heksagramdır. Heksagramın ilk defa kimler tarafından kullanıldığı bilinmemekle birlikte ilk kalıntılarına İskandinavya’da Taş Devri’nden kalma toprak bir kasede rastlanır. (Güney Afrika Cape Town‘da Orta Taş dönemine […]

Yeni Bir Hilafete Doğru: Abdürrezzak es-Senhûri

Osmanlı Devleti’nin modern dünyanın meydan okumalarına karşı çözüm üretmeye çalıştığı en önemli alanlardan biri de hiç şüphesiz hukuktur. Genelde Müslüman coğrafyanın tamamında, özelde ise Osmanlı’da bu dönemde yaşanan problemlere çözüm üretme amacıyla ortaya konan çalışmalar, genellikle klasik fıkıh anlayışının terk edilmesi ve tercihin mezhepler üstü bir anlayışla yapılmasını öngörür. Söz gelimi Osmanlı’daki Aile Hukuku Kararnamesi […]

Siyonizme Açılan Kapı: Dreyfus Davası

Dreyfus Davası, suçsuz olmasına rağmen dini kimliğinden ötürü casuslukla yaftalanan Alfred Dreyfus etrafında dönmektedir. 19. Yüzyılda yenilgiler, iflaslar, başarısızlıklar silsilesi içerisinde olan Fransa, toplumsal arınmayı sağlamanın en kolay yolu olarak bir “haini” hedef göstermiş, bu hainin de bir Yahudi olduğuna kanaat getirmişti. 1894 Fransa’sında yaşanan bu olay dünya tarihinin önemli kırılma noktalarından biriydi. O sıralarda […]

İslam Düşüncesinde “Aşk” (Aşk Olsun)

Günlük hayatta bazen karşımızdaki kişiyle konuşurken sitem için “ aşk olsun” cümlesini kullanırız farkında olmadan. Peki dilimizin alıştığı bu kelime, “Aşk” nedir de biz sitem için “ aşk olsun” deriz. Aşkı elem, ızdırap olarak tanımlayan ilk kişi Hallac b. Mansur’dur tasavvuf tarihinde. Ona göre aşk, “sıfat değişiminden” ibarettir. Yani aşk beşeri sıfatlardan soyunup Tanrısal niteliklere […]